แม่น้ำโขง

แม่น้ำโขง – สายน้ำที่ยาวที่สุดในอุษาคเนย์ และยาวเป็นอันดับสิบของโลก จากต้นกำเนิดบริเวณเทือกเขาหิมาลัย แม่น้ำโขงไหลผ่านถึง 6 ประเทศ จากที่ราบสูงทิเบต ผ่านภาคตะวันตกเฉียงใต้ทางมณฑลยูนนาน ประเทศจีน ไหลสู่ พม่า ลาว ไทย กัมพูชา ก่อนจะออกสู่ทะเลจีนใต้ที่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำประเทศเวียดนาม รวมความยาวทั้งสิ้น 4,909 กิโลเมตร

สายน้ำโขงเปรียบเสมือนเส้นเลือดที่เชื่อมร้อยและหล่อเลี้ยงผู้คนในบริเวณลุ่มน้ำกว่า 60 ล้านชีวิต ซึ่งได้พึ่งพาแม่น้ำโขงและแม่น้ำสาขา โดยเป็นทั้งแหล่งอาหาร แหล่งน้ำ แหล่งเพาะปลูก และแหล่งประมงที่สำคัญ  แม่น้ำโขงได้ชื่อว่าเป็นแม่น้ำที่มีความหลากหลายทางของพันธุ์ปลามากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก เป็นรองเพียงแม่น้ำอะเมซอนเท่านั้น

ขณะนี้ระบบนิเวศอันอุดมสมบูรณ์ของลุ่มน้ำโขงกำลังถูกคุกคามอย่างหนัก สายน้ำโขง น้ำสาขา ที่ราบน้ำท่วมถึง แหล่งจับปลา และป่าไม้ ถูกเปลี่ยนสภาพโดยโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ ในระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา พื้นที่ลุ่มน้ำโขงถูกใช้เป็นเวทีต่อรองและต่อสู้ทางเศรษฐกิจ การค้า และการเมืองจากอำนาจทั้งภายในและภายนอกลุ่มน้ำ โดยเฉพาะการที่ลุ่มแม่น้ำโขงถูกประเมินว่าเป็นแหล่งที่มีศักยภาพสูงทางด้านพลังงาน มีที่ดินและป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ อันจะเป็นตัวขับเคลื่อนความเติบโตทางเศรษฐกิจที่สำคัญของภูมิภาค มีการเสนอโครงการเขื่อนขนาดใหญ่ในลุ่มน้ำโขงและน้ำสาขากว่า 100 เขื่อนโดยสถาบันการเงินและการพัฒนา อย่างเช่น ธนาคารโลก ธนาคารพัฒนาเอเชีย หรือคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง รวมถึงรัฐบาลของแต่ละประเทศในลุ่มแม่น้ำโขงด้วย

ประเทศจีนวางแผนก่อสร้างเขื่อนขนาดใหญ่บนแม่น้ำโขงตอนบน (จีนเรียกแม่น้ำหลานชาง) มากกว่า 10 เขื่อน ที่แน่นอนแล้วในขณะนี้มี 8 เขื่อน กำลังผลิตไฟฟ้ารวมกันประมาณ 16,200 เมกะวัตต์ โดยไฟฟ้าที่ผลิตได้จะป้อนให้กับเมืองอุตสาหกรรมใหญ่ทางชายฝั่งตะวันออกของจีน และบางส่วนจะขายให้กับประเทศไทย  ประเทศลาวซึ่งมีลำน้ำโขงและลำน้ำสาขาใหญ่น้อยที่สมบูรณ์ที่สุด ถูกประเมินว่าเป็น “แบตเตอรี่” ที่สำคัญของภูมิภาค มีการเสนอเขื่อนขนาดใหญ่มากมายเพื่อส่งขายไฟฟ้าไปยังภูมิภาค เช่น เขื่อนเทินหินบูน เขื่อนน้ำเทิน 2 โดยประเทศไทยเป็นผู้รับซื้อที่สำคัญ [แผนที่เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำบนแม่น้ำโขงและแม่น้ำสาขา]

ผลกระทบจากการปิดกั้นสายน้ำโขงที่โน่นที่นี่ ไม่เพียงแต่ทำลายระบบนิเวศของทั้งลำน้ำ และชีวิตทั้งหมดทั้งมวลที่พึ่งพิงกับสายน้ำ  เขื่อนยังสร้างความบาดหมางระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับราษฎร และความร้าวฉานของคนในพื้นที่นั้นๆ ด้วย บทเรียนกว่า 10 ปีของการปิดกั้นลำน้ำมูนโดยเขื่อนปากมูนทางภาคอีสานของไทย ซึ่งสนับสนุนโดยธนาคารโลก ได้บ่งบอกถึงความสูญเสียทางด้านสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมอย่างไม่สามารถประเมินค่าได้  ในขณะเดียวกันผลกระทบของเขื่อนก็ส่อเค้ารุนแรงและข้ามพรมแดนไปไกลอีกด้วย  เช่น  การสร้างเขื่อนยาลี ฟอลล์ กั้นแม่น้ำเซซาน-สาขาของแม่น้ำโขงในประเทศเวียดนาม  ได้ส่งผลเสียหายไปไกลถึงชาวบ้านในจังหวัดรัตนคีรี และสตึงเตรง ประเทศกัมพูชา ที่อยู่ไกลจากเขื่อนออกไปถึง 300 กิโลเมตร ความเสียหายเหล่านี้ไม่สามารถประเมินค่าทางเศรษฐกิจได้  แต่เขื่อนทั้งหมดล้วนเกิดขึ้นจากความต้องการเติบโตทางเศรษฐกิจทั้งสิ้น และในวันนี้มันก็ถูกยังใช้เป็นข้ออ้างในการเสนอโครงการขนาดใหญ่อยู่เสมอ

ล่าสุด มีการผลักดัน โครงการเขื่อนขนาดใหญ่บนแม่น้ำโขงสายหลักทางตอนล่าง อีกหลายเขื่อน เช่น เขื่อนปากแบ่ง เขื่อนไซยะบุรี เขื่อนปากลาย ทางตอนเหนือของประเทศลาว เขื่อนดอนสะโฮง บริเวณสี่พันดอนทางใต้ของลาว เขื่อนบ้านกุ่ม เขื่อนปากชม บริเวณชายแดนไทย-ลาว และ เขื่อนซำบอ ในจังหวัดกระแจ๊ะ ประเทศกัมพูชา ทั้งนี้ กลุ่มภาคประชาสังคมได้เรียกร้องให้ทบทวนโครงการเหล่านี้เสีย เนื่องจากที่ผ่านมา มีรายงานการวิจัยหลายฉบับได้ระบุตรงกันถึงผลเสียหายร้ายแรงที่จะเกิดขึ้นกับระบบนิเวศ พันธุ์ปลา และวิถีชีวิตของประชาชนในลุ่มน้ำโขงตอนล่าง และชี้ว่าที่ผ่านมา ยังไม่เคยมีมาตรการบรรเทาผลกระทบใด ๆ ที่มีประสิทธิภาพในการจัดการกับผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการสร้างเขื่อเลย

Pages

Subscribe to RSS - แม่น้ำโขง

 

23 กรกฎาคม 2558 | นักข่าวพลเมือง เครือข่ายภาคประชาชนลุ่มน้ำโขงจากจังหวัดเชียงรายจนถึงอุบลราชธานี ในนามเครือข่ายสภาประชาชนลุ่มน้ำโขง 8 จังหวัด ได้ร่วมกันแถลงข่าว ถึงสถานการณ์ความเปลี่ยนแปลงและผลกระทบต่อแม่น้ำโขงจากโครงการพัฒนาต่างๆ พร้อมทั้งหารือแนวทางการทำงานร่วมกัน
  บรรณาธิการ:  มนตรี จันทวงศ์. นิจนิรันดร์ อวะภาค และอารียา ติวะสุระเดช กองบรรณาธิการ: มัสยา คำแหง, ทัพไท ชุ่มนาเสียว, ดวงมณี นารีนุช. อ้อมบุญ ทิพย์สุนา, ชาญณรงค์ วงศ์ลา, จินตนา เกสรสมบัติ, บรรเจิด เสนจันฒิไชย, ไวกูณฐ์ เมืองโคตร, ฐาปนี เมืองโคตร, วีระ วงศ์สุวรรณ, สมพงษ์ ดาวเรืองรัมย์, สอน จำปาดอก, สินีนาถ สมสิงห์, กระสันต์ ปานมีศรี, นิชล ผลจันทร์, จีรพร นิลบล, พรพนา ก๊วยเจริญ, รัฐวิทย์ เรืองประโคน, แคล้ว มนตรีศรี
เสียงอีสาน 24 ธันวาคม 2553
กรุงเทพธุรกิจ 19 พฤศจิกายน 2553
กรุงเทพธุรกิจ 27 กุมภาพันธ์ 2553
ไทยโพสต์ 29 มีนาคม 2552
สำนักข่าวประชาธรรม 13 กุมภาพันธ์ 2551
กรุงเทพธุรกิจ 4 กุมภาพันธ์ 2551
กรุงเทพธุรกิจ 21 มกราคม 2551
สำนักข่าวประชาธรรม 23 มีนาคม 2550
กรุงเทพธุรกิจ 7 พฤศจิกายน 2549
เนชั่นสุดสัปดาห์ ฉบับที่ 716 17 กุมภาพันธ์ 2549
PRESS RELEASE: โครงการฟื้นฟูนิเวศวิทยาในภูมิภาคอินโดจีนและพม่า (TERRA) 1 กรกฎาคม 2548