นักวิชาการ-NGO เปิดเวทีวิพากษ์ GMS ดันตั้งสภาประชาชนแม่น้ำโขงทุกระดับ

ผู้จัดการ 30 มิถุนายน 2548

เครือข่ายประชาสังคมลุ่มแม่น้ำโขง เปิดเวทีคู่ขนานวิพากษ์ระบบทุนนิยมเสรี ก่อปัญหาแย่งชิงทรัพยากรธรรมชาติ และเกิดปัญหาสังคมมากมายในลุ่มน้ำโขง เตรียมนำข้อสรุปเสนอนายกฯ ก่อน GMS ที่คุนหมิง ดันให้ดึงจีนเข้าร่วมในคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง พร้อมจัดตั้งสภาประชาชนขึ้นมาในทุกประเทศสมาชิกของกลุ่ม     

       การประชุมเวทีคู่ขนานภายใต้หัวเรื่อง "บทบาทสภาประชาชนแม่น้ำโขงต่อการมีส่วนร่วมในการพัฒนาภูมิภาคลุ่มน้ำโขง" เปิดขึ้นในวันพฤหัสบดี (30 มิ.ย.) ที่ผ่านมา ใน อ.เมือง จ.เชียงราย ซึ่งศาสตราจารย์เสน่ห์ จามริก ประธานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวว่าไม่เพียงแต่จะมีการกล่าวถึงการพัฒนาลุ่มน้ำโขงของภาครัฐเท่านั้น แต่ยังจะกล่าวถึงเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรมการสร้างประชาธิปไตยที่สมบูรณ์แบบของประชาชนรากหญ้าอีกด้วย     

       การประชุมเป็นเวลา 3 วัน จัดขึ้นเนื่องในโอกาสที่กำลังจะมีการประชุมสุดยอด กลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Great Mekong Sub-region - GMS) ระหว่างวันที่ 4-5 ก.ค. ศกนี้โดยการอำนวยการของธนาคารพัฒนาเอเชีย     

       ศ.เสน่ห์กล่าวว่าอยากให้ทุกฝ่ายตระหนักถึงคุณค่าทรัพยากร สร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจชุมชนและสร้างประชาธิปไตยที่แท้จริง ในปี 2534 สหประชาชาติได้ทำร่างเกี่ยวกับสิทธิของชนพื้นเมือง ผ่านมา 10 ปี แล้วก็ยังเป็นร่าง ซึ่งอยากให้มีสภาประชาชนที่นำการพัฒนามาจากรากหญ้า เพื่อสมดุลกับสิทธิเสรีภาพ ให้ความเป็นธรรมสู่โลกอย่างสันติสุขอย่างแท้จริง     

      ระหว่างการจัดเวทีคู่ขนาน ยังมีการเสวนาในหัวข้อเรื่อง “เหลียวหลังแลหน้า” โดยนายชาญวิทย์ เกษตรศิริ นางเตือนใจ ดีเทศน์ สมาชิกวุฒิสภา จ.เชียงราย นายทองสวรรค์ พรมราช ร่วมเป็นวิทยากร มีนายวิฑูรย์ เพิ่มพงศาเจริญ เป็นผู้ดำเนินการเสวนา     

       ในเวทีคู่ขนาน 3 วันนี้ จะเป็นการประชุมของสภาประชาชนเพื่อเป็นการประชุมคู่ขนานกัน เพื่อที่จะนำข้อมูลไปเสนอรัฐบาลเพื่อประกอบการตัดสินใจการประชุม GMS ดังนั้นสภาประชาชนจึงจะมีข้อเสนอในข้อเสนอ ในชุมชนรากหญ้า จาก 160 ล้านคนทั่วโลก     

       นักวิชาการอาวุโสท่านนี้กล่าวอีกว่า อยากให้คำนึงถึงอดีตในลุ่มน้ำโขงที่เคยรวมตัวกันเป็นปึกแผ่น ต่อสู้เรียกร้องอธิปไตยจากประเทศมหาอำนาจจักรวรรดินิยม แต่หลังจากนี้ทุกประเทศที่ได้รับอิทธิพลจากระบบทุนนิยมเสรีที่เข้ามา ทำให้เกิดปัญหามาก เกิดความขัดแย้ง แย่งชิงทรัพยากร เกิดช่องวางระหว่างคนจนกับคนรวย การกระจายอำนาจ และความเป็นธรรม สภาประชาชนที่จะจัดตั้งเกิดขึ้นควรมองไปข้างหน้า เพื่อจะทำให้ชุมชนรากหญ้าที่เป็นพื้นฐานประชาธิปไตยอย่างแท้     

       นายชาญวิทย์ เกษตรศิริ ซึ่งศึกษาแม่น้ำโขงมานาน กล่าวว่า แม่น้ำโขงกำลังเผชิญกับปัญหาการถูกแย่งชิงทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งในอดีตตั้งแต่ปี พ.ศ.2501 มีการเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่ไปมาก ตั้งแต่มีการระเบิดหินในแม่น้ำโขงโดยประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ทำให้แม่น้ำโขงที่สวยงามในอดีตเสียหายไป ซึ่งหลายประเทศทั่วโลกให้ความสนใจ     

       นายทองสวรรค์ พรมราช ชาวบ้านห้วยลึก อ.เชียงของ จ.เชียงราย ติดชายแดน อ.เชียงของ –แขวงบ่อแก้ว สปป. กล่าวว่า อดีตหลายสิบปีก่อน แม่น้ำโขงบริเวณนี้อุดมสมบูรณ์มาก มีปลามากมาย หลายคนมีอาชีพจับปลาเลี้ยงชีพมานาน มีเทศกาลไหลเรือไฟ เพื่อขอขมาแม่น้ำโขง และ ที่ดินอุดมสมบูรณ์ มีการทำมาหากินแบบพึ่งพากัน แต่ปัจจุบันการประกอบอาชีพของชาวบ้านขัดสนขึ้น เกิดผลกระทบมากมาย ครอบครัวแยกกันอยู่ และเกิดความยากจนและยาเสพติดระบาดในชุมชน     

       ศ.เสน่ห์กล่าวต่อไปว่าแนวทางของสภาประชาชน จะเน้นด้านเศรษฐกิจพอเพียง เพราะชุมชนรากหญ้าบริเวณลุ่มน้ำโขงที่มีแม่น้ำกก แม่น้ำอิง แม่น้ำมูล แม่น้ำชี แม่น้ำสงคราม มีฐานของทรัพยากรวิถีชีวิต วิถีอาชีพ ขนบธรรมเนียมวัฒนธรรม อดีตเป็นพื้นที่ชุมน้ำขนาดใหญ่ พื้นที่ลุ่มน้ำมากกว่า 3 ล้านไร่ แต่ปัจจุบันมีเหลืออยู่แค่ 5 แสนไร่ จึงต้องมีการอนุรักษ์ และแก้ไขปัญหา และการร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน     

       แม่น้ำโขงยังมีปัญหาเรื่องผลกระทบต่อทรัพยากรมาก เช่น ในเวียดนาม กัมพูชา มีปัญหาการทำลายทรัพยากรริมฝั่งอย่างมากมาย และ อยากให้การอนุรักษ์ปลาโลมา อิรวดี ในทะเลสาบใหญ่ของกัมพูชา เป็นแนวทางให้ชาวบ้านกลุ่มรักษ์เชียงของ อ.เชียงของ จ.เชียงราย ที่เป็นชุมชนที่เข้มแข็ง นำมาปรับใช้กับการอนุรักษ์ปลาบึก     

       อย่างไรก็ตามการเสนอข่าวทางสื่อมวลชนได้ผลพอสมควรทำให้จีน มีเจตจำนงที่จะเข้ามาร่วมมือกันแก้ไขปัญหาในแม่น้ำโขงมากขึ้น และขณะนี้ตนได้หารือกับ เจ้าแขวงของ สปป.ลาว หลายคน และมีแนวทางจะร่วมกันแก้ไขปัญหาในแม่น้ำโขงร่วมกัน     

       ศ.เสน่ห์กล่าวอีกว่าการตั้ง “สภาประชาชนแม่น้ำโขง” ขึ้นทั้งในระดับประเทศต่างๆ และในภูมิภาค ผลการประชุมคู่ขนานเป็นเวลา 3 วันนี้ จะนำเสนอต่อ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีของไทยที่กำลังจะเดินทางไปร่วมประชุมสุดยอด GMS ในมลฑลหยุนหนัน